Wat gebeurt er als een consument te laat betaalt?
Sinds 1 september 2023 gelden in België nieuwe regels voor de manier waarop ondernemingen onbetaalde facturen van consumenten mogen opvolgen. Deze regels zijn opgenomen in Boek XIX van het Wetboek van Economisch Recht (WER) en hebben als doel consumenten beter te beschermen tegen onverwachte kosten en agressieve invorderingspraktijken.
Hieronder leggen we stap voor stap uit wat er mag, wat er niet mag, en wat u als consument mag verwachten.
1. Eerst altijd een gratis betalingsherinnering
Wanneer een consument een factuur niet op tijd betaalt, mag een onderneming niet meteen extra kosten of interesten aanrekenen.
De wet verplicht de onderneming om eerst een kosteloze betalingsherinnering te sturen. Deze herinnering geeft de consument een nieuwe kans om te betalen zonder bijkomende kosten¹.
2. Een wettelijke bedenktijd van 14 dagen
Na de verzending van de eerste betalingsherinnering krijgt de consument een wettelijke wachttermijn van minstens 14 kalenderdagen.
- Tijdens deze periode kan de consument betalen zonder interesten of schadevergoeding.
- De termijn begint:
- de dag na verzending, als de herinnering elektronisch werd verstuurd (bv. e‑mail);
- op de derde werkdag na verzending, als de herinnering per post werd verstuurd².
3. Wat moet in een betalingsherinnering staan?
De betalingsherinnering moet duidelijk en begrijpelijk zijn. Ze moet minstens volgende informatie bevatten³:
- het openstaande bedrag;
- welk extra bedrag eventueel verschuldigd zal zijn als niet tijdig wordt betaald;
- de naam en het ondernemingsnummer van de schuldeiser;
- een duidelijke beschrijving van de schuld (bv. waarvoor de factuur dient);
- de datum waarop de schuld opeisbaar werd;
- de termijn waarbinnen nog kosteloos kan worden betaald.
Een louter factuurnummer is niet voldoende. De consument moet kunnen begrijpen waarover de schuld gaat.
4. Geen kosten voor de eerste herinnering
De eerste betalingsherinnering is altijd gratis⁴.
Uitzondering: abonnementen en vaste leveringen
Bij overeenkomsten met een regelmatige levering (zoals energie, telecom of abonnementen):
- blijven de eerste drie herinneringen per kalenderjaar kosteloos;
- vanaf de vierde onbetaalde vervaldatum mogen kosten worden aangerekend,
maar maximaal 7,50 euro, vermeerderd met portokosten⁵.
Wie systematisch te laat betaalt, verliest dus geleidelijk deze bescherming.
5. Wanneer mogen interesten of kosten worden aangerekend?
Pas na afloop van de wettelijke wachttijd van 14 dagen mag de onderneming:
- verwijlinteresten aanrekenen;
- en/of een forfaitaire schadevergoeding vragen.
De wet legt hiervoor
strikte maximumbedragen vast⁶. (zie hiervoor
deze rekenmodule)
Alle kosten van minnelijke invordering (brieven, administratie, tussenpersonen…) moeten
in deze forfaitaire vergoeding inbegrepen zijn.
Extra of verborgen kosten zijn niet toegelaten.
6. Bijzondere regel voor kmo’s
Kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) mogen, onder strikte voorwaarden, de interesten vroeger laten starten, namelijk vanaf de dag na verzending van de betalingsherinnering⁷.
Dit mag alleen:
- als het contract uitdrukkelijk interesten voorziet;
- en alleen voor kmo’s, niet voor grote ondernemingen.
7. De bewijslast ligt bij de onderneming
De onderneming moet kunnen bewijzen dat zij:
- de betalingsherinnering heeft verstuurd;
- en alle wettelijke regels correct heeft gevolgd⁸.
Zij hoeft niet te bewijzen dat de consument de herinnering effectief heeft gelezen.
8. Wat als de regels niet worden nageleefd?
De wet voorziet zware sancties bij overtreding:
- de consument is automatisch vrijgesteld van de schadevergoeding;
- onterecht betaalde bedragen kunnen worden teruggevorderd;
- een rechter kan beslissen dat fout geïnde bedragen moeten worden terugbetaald⁹.
Contractuele clausules die afwijken van deze regels zijn verboden en nietig¹⁰.
Samengevat
✔ Eerst een
gratis betalingsherinnering
✔ Altijd een
wachttermijn van 14 dagen
✔
Geen kosten tijdens die periode
✔ Strikte plafonds voor interesten en vergoedingen
✔ Sterke bescherming voor de consument
Juridische voetnoten
- Art. XIX.2, §1 WER
- Art. XIX.2, §1 WER
- Art. XIX.2, §3 WER
- Art. XIX.2, §2 WER
- Art. XIX.2, §2, tweede lid WER
- Art. XIX.4 WER
- Art. XIX.2, §4 WER
- Art. XIX.2, §5 WER
- Art. XIX.14 WER
- Art. XIX.2, §6 en art. XIX.15 WER